Το Σάββατο 11/10/2026 συγκαλείται η αντιπροσωπεία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, η 1η μετά τις τελευταίες εκλογές του, και αυτή που πρόκειται να εκλέξει το νέο δ.σ. του. Στη συγκεκριμένη αντιπροσωπεία είχαν εκλεγεί και μέλη του Συλλόγου που φαίνεται να εμπλέκονται στο κύκλωμα διαφθοράς στο σύστημα έκδοσης και ελέγχου οικοδομικών αδειών, το οποίο αποκαλύφθηκε πρόσφατα. Στα πλαίσια αυτά, ως ΑΚΕΑ καταθέσαμε στο προεδρείο της συγκεκριμένης διαδικασίας το ακόλουθο προτεινόμενο ψήφισμα επί του θέματος. Λίγες ώρες μετά την κατάθεσή του, τα φερόμενα ως επικεφαλής του κυκλώματος μέλη της Δημοκρατικής Κίνησης Μηχανικών (ΔΚΜ) έστειλαν στο προεδρείο τις παραιτήσεις τους.
Η σύγκλιση σύγκληση της νέας αντιπροσωπείας του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ είναι η πρώτη συνεδρίαση του κορυφαίου πανελλαδικού οργάνου του συλλόγου έπειτα από την αποκάλυψη του βαθιού και συστημικού κυκλώματος διαφθοράς στο σύστημα έκδοσης και ελέγχου οικοδομικών αδειών. Οι εξελίξεις ήταν συγκλονιστικές: συλλήψεις και προφυλακίσεις 6 συναδέλφων/ισσων για συμμετοχή στο κύκλωμα, άνοιγμα μιας εκτενούς δικογραφίας τμήματα της οποίας έχουν δημοσιευτεί και συγκλονίσει το σύνολο του κλάδου, καθώς και παραιτήσεις δύο Γ.Γ. των εμπλεκόμενων υπουργείων (ΥΠΕΝ και του ΥΠΠΟ).
Παρότι δεν έχει διεξαχθεί η δίκη ούτε γνωρίζουμε όλες τις πληροφορίες, τα όσα έχουν μέχρι σήμερα δημοσιευτεί από τις κατηγορίες και την δικογραφία παρουσιάζουν μια ζοφερή εικόνα. Στελέχη των ΥΔΟΜ και της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και ιδιώτες μηχανικοί, στενά συνδεδεμένα με την ηγεσία των αρμόδιων υπουργείων και την κυβέρνηση, κατηγορούνται ότι έναντι χρηματικών ανταλλαγμάτων αναλάμβαναν να επιταχύνουν ή να διευκολύνουν πολεοδομικές υποθέσεις, να επηρεάσουν γνωμοδοτήσεις ή ελέγχους και να παρακάμψουν περιορισμούς. Τα παραδείγματα που έχουν δημοσιευτεί είναι ενδεικτικά: Υπερβάσεις δόμησης και ύψους, αυθαίρετα κτίρια, καθεστώτα προστασίας κτιρίων και μνημείων. Πρόκειται για μια από τις πιο ξεκάθαρες εκδηλώσεις του ταξικού και αντιπεριβαλλοντικού χαρακτήρα του αναδιαμορφωμένου θεσμικού και πολεοδομικού καθεστώτος. Ένα σκληρό, ακατανόητο και δύσκαμπτο πλαίσιο για τους αδύναμους, γίνεται ευέλικτο, διάτρητο και εύκολο για τους ισχυρούς που αξιοποιώντας τον πλούτο και την πολιτική τους ισχύ ενορχηστρώνουν την κατασκευαστική και τουριστική έκρηξη που παρουσιάζεται ως αναπτυξιακό θαύμα από την κυβέρνηση.
Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να παραδεχτεί την έκταση του σκανδάλου, χρεώνοντας το ωστόσο σε κάποια διαχρονική παθογένεια των πολεοδομιών και των δημόσιων υπηρεσιών την οποία -δήθεν- επιδιώκει να καταπολεμήσει με την σχεδιαζόμενη μεταφορά των ΥΔΟΜ στον υπό συγκρότηση Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ). Πρόκειται για μια προφανή διαστρέβλωση. Το λεγόμενο «σκάνδαλο των πολεοδομιών», είναι πρώτα και κύρια σκάνδαλο των διορισμένων διοικήσεων σε συμβούλια και γνωμοδοτικά όργανα. Το κύκλωμα αυτό ανέπτυξε την δράση του βασιζόμενο ακριβώς στο νέο, ανεξέλεγκτο και ιδιωτικοποιημένο σύστημα έκδοσης αδειών που έχει ως στόχο την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του κατασκευαστικού και τουριστικού κεφαλαίου πάνω από τους πολεοδομικούς όρους και κανονισμούς, την προστασία του περιβάλλοντος, του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η διαδικασία αυτή έχει ως διαχρονικό όπλο την συκοφάντηση των δημόσιων υπηρεσιών για καθυστερήσεις και διαφθορά, και ξεκίνησε με την μεταφορά των πολεοδομιών στους Δήμους το 2011 και την σταδιακή αποψίλωσή τους από προσωπικό και πόρους. Παράλληλα, το καθεστώς της πολυνομίας, των ασαφών «ερμηνειών», των διαρκώς μεταβαλλόμενων νόμων προς χάριν των «επενδύσεων» κατέστησε ακόμα πιο δύσκολο το έργο των ΥΔΟΜ, σε συνδυασμό με την σημαντική επιδείνωση των μισθών και των εργασιακών δικαιωμάτων των υπαλλήλων από τα μνημονιακά μέτρα. Η κατασκευασμένη ανεπάρκεια των ΥΔΟΜ και το χάος του «ψηφιακού μετασχηματισμού», συνδέθηκαν με τη θεσμοθέτηση της δυνατότητας έκδοσης οικοδομικών αδειών με αποκλειστική ευθύνη μηχανικού, το 2018. Το αποκορύφωμα ήρθε με τον ΝΟΚ και το αινιγματικό καθεστώς των μπόνους στη δόμηση και το ύψος, το οποίο έφερε την πλήρη παράλυση και τις εξωφρενικές εξαιρέσεις σε οικοδομικές άδειες.
Ως συνέπεια, η τήρηση των όρων δόμησης, αλλά και άλλων κανονισμών σημαντικών για την ασφάλεια των κατασκευών όπως ο αντισεισμικός, έχουν σε μεγάλο βαθμό φύγει από τον δημόσιο έλεγχο και περάσει σε μια ιδιότυπη ιδιωτικοποίηση του πολεοδομικού ελέγχου. Μέσω αυτής, το βάρος των αδειοδοτήσεων μεταφέρεται στους/τις ιδιώτες μηχανικούς και ελεγκτές δόμησης, ενώ ενισχύεται ο ρόλος και η εξουσία των Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής (ΣΑ), του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ), των Συμβούλιων Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ και ΚΕΣΥΠΟΘΑ), των Συμβουλίων Μνημείων και του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), του Κεντρικού Συμβουλίου Νεότερων Μνημείων (ΚΣΝΜ) κ.α. Πρόκειται για μια διαδικασία ουσιαστικής διάλυσης του ενιαίου συστήματος ελέγχου της κατασκευαστικής δραστηριότητας και στοιχειώδους διαφάνειας στον τρόπο έκδοσης αδειών. Η πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων, το θολό θεσμικό πλαίσιο και η λειτουργία των οργάνων αυτών χωρίς σαφείς κανόνες επιλογής, ασυμβίβαστα, δημοσιότητα, ανανέωση θητειών και ουσιαστική λογοδοσία, γίνεται πεδίο απόλυτου κυβερνητικού ελέγχου, διαπλοκής και πελατειακού κράτους, συχνά σε βάρος και των επιστημόνων/ισσών που θέλουν να επιτελέσουν τον ρόλο τους σε αυτά με αξιοπρέπεια και σεβασμό στη νομοθεσία.
- Ως ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ καταδικάζουμε τις ενέργειες και τα μέλη μας που συμμετείχαν στο κύκλωμα διαφθοράς και σε όσα ενδεχομένως αποκαλυφθούν στο μέλλον.
- Η Αντιπροσωπεία του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ απαιτεί την άμεση παραίτηση των παραπάνω από μέλη της αλλά και από μέλη οποιουδήποτε άλλου οργάνου του Συλλόγου και την οριστική τους αντικατάσταση με ευθύνη των παρατάξεών τους.
Επιπλέον, αναγνωρίζουμε την ανάγκη να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση για το συνολικό πλαίσιο ελέγχου και έκδοσης οικοδομικών αδειών και λειτουργίας του κατασκευαστικού κλάδου. Ο κοινωνικός ρόλος των αρχιτεκτόνων και αρχιτεκτονισσών επιβάλλει να παλέψουμε για ένα δικαιότερο και διαφανές πλαίσιο ελέγχου των κατασκευών με στόχο την προστασία του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος, την ασφάλεια των εργαζομένων και των πολιτών, την εξασφάλιση του δικαιώματος στη στέγη και την μείωση των χωρικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Βασικός πυλώνας αυτού του πλαισίου είναι η επιστροφή της λειτουργίας των υπηρεσιών δόμησης στο κεντρικό κράτος, με προσλήψεις και αυξήσεις μισθών, έτσι ώστε να λειτουργήσει ένα επιστημονικά επαρκές ενιαίο δημόσιο σύστημα ελέγχου. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να συζητηθεί εκ νέου ο ρόλος των Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής (και όλων των επιστημονικών γνωμοδοτικών οργάνων) στην κατεύθυνση της εξασφάλισης της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της εναλλαγής των προσώπων.
- Στην κατεύθυνση αυτή αποφασίζουμε το θέμα του ελέγχου της δόμησης, της λειτουργίας και των εκπροσωπήσεων του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ σε συλλογικά γνωμοδοτικά όργανα να αποτελέσει το πρώτο θέμα της Ημερήσιας Διάταξης της επόμενης Αντιπροσωπείας.
