Σάββατο 5/3: 2η Αντιπροσωπεία ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ – Εισήγηση για τα επαγγελματικά δικαιώματα

Το Σάββατο 5 Μαρτίου πραγματοποιείται η 2η Πανελλαδική Αντιπροσωπεία του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ για την τρέχουσα θητεία του Δ.Σ. με θέματα:

  1. Ενημέρωση
  2. Προγραμματισμός δράσης Δ.Σ. ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ
  3. Επαγγελματικά δικαιώματα
  4. Ασφαλιστικό
  5. Έκτακτα θέματα επικαιρότητας – ψηφίσματα

Ακολουθεί η εισήγηση που καταθέτουμε ως ΑΚΕΑ για το ζήτημα των επαγγελματικών δικαιωμάτων. Περιλαμβάνει βασικές εκτιμήσεις για το λεγόμενο «άνοιγμα» του επαγγέλματος στο πλαίσιο του μνημόνιου και των Προεδρικών Διαταγμάτων για τα δικαιώματα των ειδικοτήτων που εισηγείται το ΤΕΕ και το γιατί κατά τη γνώμη μας το άρθρο 46 της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2005/36/ΕΚ το οποίο περιγράφει την εκπαίδευση του αρχιτέκτονα που προϋποθέτει σπουδές πανεπιστημιακού επιπέδου καθίσταται διάτρητο και δεν προστατεύει τα επαγγελματικά δικαιώματα των αρχιτεκτόνων. Επιπλέον έμφαση δίνεται σε μία διάσταση που μέχρι τώρα έχει προσεχθεί ελάχιστα: στο μητρώο ιδιωτικών έργων και πώς η θεσμοθέτησή του διαλύει τα πτυχία με οριζόντιους και κάθετους φραγμούς.

Το «άνοιγμα» του επαγγέλματος του μηχανικού

Το περαιτέρω «άνοιγμα» του επαγγέλματος του μηχανικού αποτελεί βασική μνημονιακή δέσμευση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ στο πλαίσιο του τρίτου μνημονίου αλλά και γενική κατεύθυνση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, κεντρική επιδίωξη είναι η αλλαγή του μοντέλου απονομής επαγγελματικών δικαιωμάτων που σχετίζονται με το πτυχίο και τον βασικό κύκλο σπουδών σε ένα νέο μοντέλο, που θα περιέχει πλήρη και μερική πρόσβαση σε κατατετμημένα δικαιώματα και απόκτηση επιπλέον δικαιωμάτων μέσω πιστοποιημένης επαγγελματικής εμπειρίας, εξειδικεύσεων, δια βίου επανακαταρτήσεων, σεμιναρίων, εξετάσεων και πιστοποιήσεων. Συνολικά πρόκειται για την κατάργηση ουσιαστικά του πτυχίου και την αποσύνδεσή του από τα επαγγελματικά δικαιώματα, μέσω της μετατροπής του σε ατομικό φάκελο προσόντων.

Στην κατεύθυνση αυτή κινείται η Υποπαράγραφος ΙΓ’12 του ν.4254/14, η οποία καταργεί τον ν.4663/30 που ρύθμιζε διαχρονικά τα επαγγέλματα «του Πολιτικού Μηχανικού, Αρχιτέκτονος και Τοπογράφου» και προβλέπει νέους ορισμούς των επαγγελματικών δικαιωμάτων ανά ειδικότητα, με βάση Προεδρικά Διατάγματα τα οποία θα εισηγηθεί το ΤΕΕ. Όπως φάνηκε και από τα Προεδρικά Διατάγματα τα οποία προτείνει τελικά το ΤΕΕ (δείτε εδώ λ.χ. το Π.Δ. του ΤΕΕ για τους αρχιτέκτονες), δεν πρόκειται για μια διαδικασία εκσυγχρονισμού της νομοθεσίας του 1930, εξορθολογισμού και διόρθωσης συντεχνιακών αδικιών, αλλά για βήμα στην εφαρμογή ενός μοντέλου όπου όλοι τα κάνουν (σχεδόν) όλα, αρκεί να αποκτούν τις συγκεκριμένες πιστοποιήσεις στον ατομικό φάκελο προσόντων τους. Τα παραπάνω προδιαγράφουν ένα μέλλον όπου στον τεχνικό κλάδο θα δεσπόζουν λίγες μεγάλες επιχειρήσεις, γύρω από τις οποίες θα υπάρχει ένας κύκλος μικρότερων υπεργολαβικών εταιρειών, ενώ η μεγάλη πλειοψηφία των μηχανικών και των τεχνικών προλεταριοποιείται απόλυτα ή/και περιθωριοποιείται και εξωθείται εκτός επαγγέλματος.

Στο παραπάνω αποτέλεσμα δεν οδηγούν απλά οι νομοθετικές αλλαγές στα επαγγελματικά δικαιώματα, αλλά ένα πλέγμα μέτρων, ρυθμίσεων και εξελίξεων, που συμπεριλαμβάνουν το ασφαλιστικό, την αναδιάρθρωση των σπουδών μέσω της εφαρμογής της Μπολόνιας, τις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες και κατευθύνσεις αλλά και τις καταστροφικές επιπτώσεις -στον κλάδο και όχι μόνο- των πολιτικών της «εσωτερικής υποτίμησης».

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες δεν προστατεύουν αλλά αντίθετα υποβαθμίζουν τα επαγγελματικά δικαιώματα των αρχιτεκτόνων

Στην ίδια κατεύθυνση οδηγούν συγκεκριμένα και οι σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες, η 2005/36/ΕΚ, όπως συμπληρώνεται από την 2013/55/ΕΕ. Επίσημος στόχος της οδηγίας είναι η διευκόλυνση της επαγγελματικής κινητικότητας. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται εξίσωση των τίτλων σπουδών νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων των χωρών υποδοχής με τους τίτλους σπουδών άλλων κρατών μελών από τα οποία προέρχεται ο μετακινούμενος επαγγελματίας, οι οποίοι βρίσκονται στο αμέσως προηγούμενο επίπεδο στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων. Έτσι εξισώνονται λ.χ. οι 5ετείς σπουδές μηχανικού στην Ελλάδα με τους βρετανικούς 3ετείς κύκλους που οδηγούν σε Bachelor.

Η εν λόγω Οδηγία στο άρθρο 46 περιέχει μια περιγραφή της εκπαίδευσης του αρχιτέκτονα η οποία αντιστοιχεί σε ολοκληρωμένες σπουδές πανεπιστημιακού επιπέδου και οι τίτλοι εκπαίδευσης που αντιστοιχούν σε αυτές αναφέρονται ονομαστικά στο Παράρτημα V.7. Όμως, στο άρθρο 49 αποφασίζεται η αναγνώριση τίτλων σπουδών αρχιτέκτονα, οι οποίες δεν πληρούν τα κριτήρια του άρθρου 46 και οι οποίοι αναφέρονται επίσης ονομαστικά στο Παράρτημα VI. Επίσης στο άρθρο 23 (κεκτημένα δικαιώματα) αποφασίζεται και η αναγνώριση παλαιότερων τίτλων σπουδών αρχιτέκτονα που προέρχονται από την ανατολική Ευρώπη. Επιπλέον, το άρθρο 10 της Οδηγίας, το οποίο ορίζει το πεδίο εφαρμογής των βασικών διατάξεων, σύμφωνα με τις οποίες τα πτυχία των πολυτεχνείων εξισώνονται προς τα κάτω με τριετείς κύκλους σπουδών, ανοίγει με σαφήνεια ένα παράθυρο για την εφαρμογή των παραπάνω και στους αρχιτέκτονες, καθώς η εξίσωση εφαρμόζεται για συγκεκριμένους και εξαιρετικούς λόγους και για αιτούμενους με τίτλους σπουδών που δεν ανήκουν ούτε στο Παράρτημα V.7. (άρθρο 46), ούτε στο άρθρο 49, αλλά στο αμέσως προηγούμενο επίπεδο του πλαισίου προσόντων. Το μοναδικό αντισταθμιστικό μέτρο τότε είναι η υποχρέωση πρακτικής άσκησης ή εξετάσεων για τους αιτούμενους με τίτλους τριετών σπουδών.

Συνεπώς το άρθρο 46, που περιγράφει το αντικείμενο σπουδών του αρχιτέκτονα, καθίσταται απολύτως διάτρητο, με βάση το σύνολο των εξαιρέσεων που θεσμοθετούνται σε άλλα άρθρα της Οδηγίας. Επομένως η Οδηγία σε καμία περίπτωση δεν διασφαλίζει τα επαγγελματικά δικαιώματα των αρχιτεκτόνων, αλλά αντίθετα συμβάλλει στη διάλυσή τους -όπως και των άλλων ειδικοτήτων- στο πλαίσιο της εφαρμογής της Μπολόνιας, του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων, κ.λπ. Επιπλέον, δεν διασφαλίζει σε καμία περίπτωση την αποκλειστική ενασχόληση των αρχιτεκτόνων με την αρχιτεκτονική, καθώς ρητά αναγνωρίζει ότι οι δραστηριότητες αυτές σε πολλά κράτη – μέλη ασκούνται και από άλλους επαγγελματίες μηχανικούς (παρ. 28 του προοιμίου). Τέλος, η νεότερη Οδηγία (2013/55/ΕΕ), μέσω του «συστήματος πληροφόρησης της εσωτερικής αγοράς (IMI)» και της «ευρωπαϊκής επαγγελματικής ταυτότητας», προωθεί την αυτόματη πρόσβαση –συνολική ή μερική- στο επάγγελμα, με βάση τίτλους σπουδών που αναγνωρίζονται σε χώρες του εξωτερικού.

Το μητρώο ιδιωτικών έργων και η διάλυση των επαγγελματικών δικαιωμάτων

Η τελική διάλυση των επαγγελματικών δικαιωμάτων προέρχεται από μία άλλη κατεύθυνση, στην οποία έχει δοθεί ελάχιστη προσοχή μέχρι τώρα. Πρόκειται για το «Ηλεκτρονικό μητρώο παραγωγής δημόσιων και ιδιωτικών έργων (ΜΗ.Τ.Ε.)», το οποίο θεσμοθετείται στο άρθρο 10 του μη κατατεθημένου νομοσχεδίου με τίτλο «Δομές Στρατηγικού Σχεδιασμού Δημόσιων Υποδομών, διαδικασίες Διαφάνειας και Κεντρικού Ελέγχου στο Σύστημα Παραγωγής Δημόσιων και Ιδιωτικών Έργων, και λοιπές διατάξεις». Με το μητρώο αυτό συντελείται η πλήρης διάλυση των επαγγελματικών δικαιωμάτων με τη μεθοδολογία της επέκτασης του τρόπου με τον οποίο παράγονται τα δημόσια έργα και στα ιδιωτικά. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, στο μητρώο αυτό περιλαμβάνεται το σύνολο του κλάδου, μηχανικοί απόφοιτοι ΑΕΙ, τεχνολόγοι απόφοιτοι ΤΕΙ, απόφοιτοι κολλεγίων και σχολών του εξωτερικού, λοιπά τεχνικά επαγγέλματα, εργατοτεχνικό προσωπικό και δημόσιοι υπάλληλοι. Το κομμάτι του μητρώου που αφορά τις εταιρείες ελέγχεται απευθείας από το ΥΠΟΜΕΔΙ, ενώ για το κομμάτι που αφορά τα φυσικά πρόσωπα, η εργολαβία ανατίθεται στο ΤΕΕ.

Αξίζει να σημειωθεί επίσης, ότι στο νομοσχέδιο αυτό, πολλαπλασιάζονται τα ειδικά επαγγελματικά δικαιώματα τα οποία αποκτούνται με σεμινάρια, δίδακτρα, εξετάσεις και πιστοποιήσεις με διοργανωτή το ΤΕΕ, τα οποία συνδέονται σε πολλές περιπτώσεις με τους τομείς όπου η ευθύνη του κράτους μεταβιβάζεται στον ιδιωτικό τομέα (κατάλογος πιστοποιημένων μηχανικών της Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, Ειδικό Σώμα Επιμετρητών δημόσιων και ιδιωτικών έργων, Μητρώο Ελεγκτών Εταιρειών Πιστοποίησης, κατάλογος διαιτητών του Ανεξάρτητου Φορέα Διεθνών Διαιτησιών).

Οι ακριβείς όροι λειτουργίας του μητρώου (όροι εγγραφής, κατάταξης, αναβάθμισης πτυχίων, κατηγορίες μελετών, τάξεις πτυχίων κ.λπ.) δεν περιέχονται στο νομοσχέδιο, αντίθετα προβλέπεται να θεσμοθετηθούν με την έκδοση σχετικού Προεδρικού Διατάγματος (άρθρο 10, παρ.21). Όμως οι σχετικές προθέσεις της κυβέρνησης είναι ήδη απολύτως σαφείς. Αποτυπώνονται ανάγλυφα στο «Προσχέδιο Εργασίας» για το μητρώο, ομάδας που συνέστησε το ΥΠΟΜΕΔΙ με τις εργοδοτικές – εργολαβικές οργανώσεις του κλάδου και το ΤΕΕ.

Το προσχέδιο ουσιαστικά ξαναγράφει τον ν.3316/2005 για τα δημόσια έργα, χειροτερεύοντάς τον σημαντικά, ενώ εντάσσει σε αυτόν και τα ιδιωτικά. Ειδικότερα λ.χ. για τις μελέτες, ορίζει 33 γενικές κατηγορίες από τις οποίες θα μπορεί κανείς να επιλέγει 3 ανάλογα με την ειδικότητά του, διαλύοντας έτσι το ενιαίο γενικό πτυχίο του 5ετούς κύκλου σε οριζόντιες επιμέρους ειδικεύσεις. Επιπλέον εισάγει και στα ιδιωτικά έργα τις τάξεις πτυχίων (για τα φυσικά πρόσωπα μηδενικό πτυχίο, Α’, Β’ και Γ’ τάξης) εισάγοντας έτσι την βαθμίδα του «δόκιμου μηχανικού» με κανένα απολύτως δικαίωμα και τους νεοεισερχόμενους στο επάγγελμα. Επιπλέον εισάγει πολύ σοβαρούς φραγμούς για την αναβάθμιση των πτυχίων, πρακτικά απαγορευτικούς για τους νέους στο πλαίσιο της ανεργίας, της κρίσης και της μείωσης του επαγγελματικού αντικειμένου, ενώ και οι παλαιότεροι μελετητές δεν εντάσσονται κατευθείαν στις τάξεις πτυχίων που έχουν, αλλά στην Α’ ή την Β’ τάξη. Προφανώς τα όρια του προϋπολογισμού των ιδιωτικών ή δημόσιων έργων που μπορεί να διεκδικήσει κανείς ισχύουν μόνο προς τα πάνω και επιπλέον διαφαίνεται ότι ενώ ο προϋπολογισμός του έργου που μπορεί κανείς να αναλάβει συνδέεται με την προεκτιμώμενη αμοιβή, η εμπειρία που συσσωρεύει υπολογίζεται με βάση τη συμβατική (με την έκπτωση) αμοιβή. Με την ένταξη στο μητρώο και των απόφοιτων ΤΕΙ, κολεγίων, κ.λπ. με λίγο διαφορετικούς όρους από τους απόφοιτους ΑΕΙ, «ρυθμίζει» το πρόβλημα των διαφορετικών ταχυτήτων πτυχίων, διαλύοντας και εξισώνοντας όλα τα πτυχία προς τα κάτω.

Συνοπτικά, η εφαρμογή του μητρώου στα ιδιωτικά έργα:

  • Προσθέτει σοβαρότατους φραγμούς στο επάγγελμα που τους θίγουν όλους και ευνοούν μόνο τα μεγάλα εταιρικά πτυχία που θα μπορούν να συγκεντρώνουν όλα τα έργα.
  • Καταργεί τα πτυχία όπως τα ξέραμε προσθέτοντας εξειδικεύσεις, φραγμούς, διαφοροποιήσεις με βάση την εμπειρία, που τελικά οδηγεί στην εξατομίκευσή τους.
  • Καθιστά όλους τους νεοεισερχόμενους δόκιμους μηχανικούς χωρίς δικαιώματα. Αν και με τη σημερινή διατύπωση το μηδενικό πτυχίο αναβαθμίζεται σε πτυχίο Α’ τάξης μετά από 4 χρόνια χωρίς προϋποθέσεις, είναι βέβαιο ότι η εμπέδωση της παραπάνω λογικής σύντομα θα οδηγήσει σε προϋποθέσεις επαγγελματικής εμπειρίας, ενδεχομένως εξετάσεων, κ.λπ. Οι νέοι μηχανικοί καθίστανται ουσιαστικά ασκούμενοι χωρίς δικαιώματα, γεγονός που έχει σαφείς αρνητικές επιπτώσεις και στα εργασιακά δικαιώματα όλων.

Βασικά αιτήματα – διεκδικήσεις:

  • Όχι στο «άνοιγμα» του επαγγέλματος του μηχανικού και στη συνακόλουθη διάλυση των επαγγελματικών δικαιωμάτων. Αποχώρηση από τον διάλογο για τα Προεδρικά Διατάγματα στο πλαίσιο του ν.4254/14.
  • Όχι στο μητρώο ιδιωτικών έργων, να αποσυρθεί το σχετικό νομοσχέδιο. Όχι στους οριζόντιους και κάθετους φραγμούς με εξειδικεύσεις και τάξεις πτυχίων, καμία σκέψη για την εφαρμογή καθεστώτος «δόκιμου» ή «ασκούμενου» μηχανικού με «μηδενικό πτυχίο».
  • Όχι στη Μπολόνια, τον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης και το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων. Όχι στους δύο κύκλους σπουδών και τις πιστωτικές μονάδες που μέσω του συμπληρωματικού διπλώματος οδηγούν στην μετατροπή του πτυχίου σε ατομικό φάκελο προσόντων. Όχι στις Ευρωπαϊκές Οδηγίες 2005/36/ΕΚ και 2013/55/ΕΕ, κατάργηση των νομοθετημάτων που τις ενσωματώνουν στο εθνικό δίκαιο.
  • Ενιαίο γενικό πτυχίο, το οποίο θα προέρχεται από ενιαίους 5ετείς κύκλους σπουδών και θα οδηγεί σε πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα με βάση το περιεχόμενο αυτών των σπουδών. Όχι στη διάσπαση των πτυχίων στη βάση ειδικεύσεων, καταρτίσεων, πιστοποιήσεων ή εξετάσεων. Στρατηγικός στόχος είναι η κατάργηση της διάκρισης ΑΕΙ-ΤΕΙ, με ενιαία πανεπιστημιακή εκπαίδευση, δημόσια, δωρεάν και για όλους.
  • Επαναφορά των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας και των ελάχιστων αμοιβών. Αξιοπρεπείς αμοιβές ανάλογες με τις ανάγκες για όλους τους μηχανικούς – τεχνικούς που ζουν από τη δουλειά τους.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s