Η γεωγραφία της κρίσης

Ισοζύγιο πληρωμών σε δις ευρώ (πηγή: eurostat, ίδια επεξεργασία)

Μάνος Σκούφογλου

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΣΜΟΣ

Είναι γνωστό ότι οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές της απορρύθμισης, παρά την έντονη αποστροφή για την κρατική παρέμβαση στην οικονομία και την εμμονή στη συρρίκνωση των κρατικών παραγωγικών και οικονομικών δραστηριοτήτων, χρειάστηκαν την πιο ενεργητική αρωγή του αστικού κράτους για να επιβληθούν. Η απορρύθμιση των αγορών, και πρώτα από όλα της αγοράς εργασιακής δύναμης (δηλαδή η αναίρεση των θεμελιωμένων συλλογικών δικαιωμάτων των εργαζομένων), ήταν στην πραγματικότητα προϊόν μιας κολοσσιαίας κρατικής ρύθμισης. Η ρύθμιση της απορρύθμισης έγινε δια πυρός και σιδήρου, και με τον ίδιο τρόπο επιβλήθηκε για χρόνια η κοινωνική ειρήνη, δηλαδή η υποταγή της εργατικής τάξης και ο συμβιβασμός σε συνθήκες συρρικνωμένων και συρρικνούμενων μισθών και δικαιωμάτων. Αυτό προϋπέθετε ένα κράτος από πολλές απόψεις ισχυρότερο από ό,τι προηγουμένως.

Παρόλα αυτά, το κυρίαρχο δόγμα ήταν και είναι πως η κρατική παρέμβαση στην οικονομία οφείλει να εξαντλείται στην επιτήρηση των όρων της ελευθερίας της αγοράς. Τι αλλαγές είναι δυνατό να επιφέρει η κρίση σε αυτό το δόγμα; Συνέχεια

Συντονισμός πρωτοβάθμιων σωματείων: Σύσκεψη για την ανατροπή των νέων μέτρων το Σάββατο 28/5, 6μμ στο Ε.Μ.Πολυτεχνείο

ΠΑΛΛΑΪΚΟΣ ΞΕΣΗΚΩΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ

Το νέο πακέτο μέτρων «σοκ και δέος» κυβέρνησης – εργοδοσίας – τρόικας έρχεται να ομολογήσει με τον πλέον απροκάλυπτο τρόπο την αποτυχία της κυβερνητικής προπαγάνδας περί προσωρινών θυσιών για την έξοδο από την κρίση και να αποκαλύψει τον πραγματικό στόχο της επίθεσης, που δεν είναι άλλος από την πλήρη αναίρεση των εργασιακών δικαιωμάτων και την οριστική διαγραφή του τελευταίου ίχνους του κοινωνικού κράτος.

Παράλληλα ξεπουλά το σύνολο της δημόσιας περιουσίας με διαδικασίες  fast track στο ξένο και ντόπιο κεφάλαιο και μαζί μ’ αυτήν τα δικαιώματα των εργαζομένων τους, βάζοντας στο εκτελεστικό απόσπασμα βασικά κοινωνικά αγαθά όπως το φως και το νερό. Με μια πολιτική που αυξάνει διαρκώς την ανεργία, εμπεδώνει την επισφάλεια στις εργασιακές σχέσεις και απομυζά τα εισοδήματα των εργαζομένων, καταδικάζει πλατιά κοινωνικά στρώματα στη φτώχεια και την εξαθλίωση. Μετατρέπουν την ελληνική κοινωνία σ’ ένα απέραντο πειραματικό εργαστήρι, ώστε να εξαπλώσουν τις ίδιες πρακτικές εις βάρος της μισθωτής εργασίας πανευρωπαϊκά.

Η συνταγή τους απέτυχε. Οδηγεί στην καταστροφή. Στο Μνημόνιο διαρκείας να αντιτάξουμε τον αγώνα διαρκείας. Η ανατροπή της βαρβαρότητας είναι το δικό μας χρέος. Εργαζόμενοι, άνεργοι, αγρότες, φοιτητές, μαθητές, καλλιτέχνες, διανοούμενοι να ξεσηκωθούμε ενάντια στη νέα «χούντα» κυβέρνησης – ΕΕ – ΔΝΤ. Με την αποφασιστικότητα και την αλληλεγγύη μας μπορούμε να νικήσουμε.

Ο Συντονισμός Πρωτοβάθμιων Σωματείων Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα καλεί όλους τους φορείς του μαζικού κινήματος, σωματεία, ομοσπονδίες, επιτροπές κατοίκων, επιτροπές «δεν πληρώνω», φοιτητικούς συλλόγους, μαθητικές κινήσεις, συλλόγους γονέων και κηδεμόνων, καλλιτεχνικές ομάδες κ.ά, σε ευρεία ανοιχτή σύσκεψη το Σάββατο 28 Μάιου στις 6 στο κτίριο Γκίνη στο Πολυτεχνείο, για τη δημιουργία πλατιάς επιτροπής αγώνα για την ανατροπή των μέτρων.

Κρίση στην αγορά κατοικίας και σύγχρονος καπιταλισμός

Θάνος Ανδρίτσος – Αναδημοσίευση από τη Λέσχη.

ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ

Προσωρινή δυσλειτουργία ενός σταθερού συστήματος ή μόνιμη λειτουργία ενός ασταθούς συστήματος;

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ένα ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε πρόσφατα στην τηλεόραση έκλεινε με τη εικόνα ενός από τους εκατομμύρια απολυμένους σε όλη τη γη που «φόραγε» ένα μεγάλο πλακάτ και στεκόταν καθημερινά σε έναν κεντρικό δρόμο της Νέας Υόρκης. Την πράξη του την αιτιολογούσε κάπως έτσι: «Το κάνω αυτό για να δει ο κόσμος ότι υπάρχει κρίση. Σκεφτόμουν τόσο καιρό ότι αν κοιτάξεις μέσα στην πόλη δεν μπορείς να δεις πουθενά την κρίση».

Ενδιαφέρον. Έχουν άραγε εικόνα οι κρίσεις ή είναι μια κενή σελίδα και κάποιοι ακατανόητοι οικονομικοί δείκτες, ή μια καταστροφή που τη βιώνει κάθε οικογένεια κρυφά; Το κραχ του 29 έφτασε στις νεώτερες γενιές από τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες της τεράστιας μάζας έξω από τη Wall Street, τις πορείες των ανέργων και τα συσσίτια. Αν θέλαμε να προχωρήσουμε περαιτέρω θα βλέπαμε τις σημαίες κοινωνικών κινημάτων και επαναστάσεων, ενώ ένα πιο ανήσυχο και απαισιόδοξο μάτι, θα έβλεπε και υψωμένα χέρια ναζιστικών χαιρετισμών, θαλάμους αερίων και ένα τεράστιο χημικό μανιτάρι πάνω από πόλεις της Ιαπωνίας.

Υπάρχει όμως και μια πολύ πιο ορατή απεικόνιση της κρίσης, που ο καθένας τη συναντά όταν περιδιαβαίνει την πόλη και τις συνοικίες της, ειδικά στις δυτικές μητροπόλεις. Όταν συναντά ομάδες σύγχρονων άθλιων, φτωχών και άστεγων. Όταν το μάτι του πέφτει συνεχώς πάνω σε ταμπέλες ενοικιαστηρίων, πωλητηρίων, εξώσεων και κατασχέσεων. Ο τεχνίτης Tom Rendon, στο Stockton της California, ξέφυγε από τα οικονομικά του προβλήματα γιατί μία και μόνο δραστηριότητα, καλύπτει όλο το χρόνο του. Η δημιουργία και τοποθέτηση πολύχρωμων πινακίδων με μια μόνο λέξη πάνω τους. «Foreclosure», κατάσχεση υποθηκευμένου ακινήτου[i]. Αυτές οι εικόνες, εμφανίζονταν πάντοτε στον καπιταλιστικό κόσμο, σε περιόδους κρίσης όπως η σημερινή. Το ιδιαίτερο όμως είναι ότι σήμερα, περισσότερο από ποτέ, αυτές οι εικόνες δεν είναι μόνο οι επιπτώσεις στην κοινωνία, αλλά συνδέονται άρρηκτα και με τις αιτίες εμφάνισης της κρίσης του συστήματος.

Το κλείσιμο της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, βρίσκει την ανθρωπότητα μέσα σε μια δεινή πραγματικότητα. Η κρίση που έχει ξεσπάσει από το 2008, έχει κλονίσει ολόκληρο τον κόσμο, και η απάντηση των κυρίαρχων σε αυτή έχει βυθίσει δισεκατομμύρια εργαζομένους σε απόγνωση. Δεν έχει ακόμα ξεπεραστεί, ανεξάρτητα με το αν μεταβάλλεται σε μορφή ή περιοχή εκδήλωσης όπως είναι η εκτίναξη της κρίσης του χρέους στην Ελλάδα και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Συνήθως ως σημείο έναρξής της, θεωρείται η κατάρρευση του χρηματιστικού κολοσσού της Lehmann Brothers, στα μέσα του Σεπτέμβρη του 2008. Ωστόσο, τα πρώτα σημάδια της είχαν εμφανιστεί δύο χρόνια πριν, στην έκρηξη της φούσκας της αγοράς κατοικίας σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ. Το ερώτημα που δημιουργήθηκε στους περισσότερους είναι πώς γίνεται τα σκαμπανεβάσματα του real estate στην Καλιφόρνια και το Μαϊάμι, να επηρεάζουν ολόκληρη τη χρηματοπιστωτική σφαίρα, να σχετίζονται με την παρατεταμένη ύφεση, ή ακόμα και με τα «προγράμματα διάσωσης» ολόκληρων χωρών. Είναι αλήθεια ότι η απάντηση, απαιτεί μια σύνθετη μεθοδολογία και τη συνεκτίμηση πολλών παραγόντων. Αυτό θα επιχειρήσει αυτή η εργασία. Η βασική θέση όμως, είναι αρκετά απλή. Η έκρηξη της κατασκευαστικής φούσκας συνέβαλλε καθοριστικά στο ξετύλιγμα της παγκόσμιας κρίσης επειδή η δημιουργία αυτής ήταν βασικό συστατικό ολόκληρου του οικονομικού συστήματος. Πιο συγκεκριμένα: η αγορά και η πώληση γης και κτιρίων δεν είναι πλέον μια παράλληλη, δευτερεύουσα προς τον βασικό- βιομηχανικό κύκλο του κεφαλαίου, διαδικασία στην οποία μετέχουν μερίδες της αστικής τάξης, προερχόμενες από οικογένειες ιδιοκτητών γης. Αποτελεί, τόσο η ίδια όσο και οι χρηματοπιστωτικές σχέσεις γύρω από αυτήν, πυρηνικό κομμάτι της σύγχρονης καπιταλιστικής οικονομίας. Συνδέεται με ένα σύνολο διαδικασιών που οικοδόμησαν το πολιτικό και οικονομικό σύστημα τις τελευταίες δεκαετίες. Για αυτό το λόγο, η παρακμή της τροφοδότησε την παρακμή και κρίση ολόκληρου του σύγχρονου καπιταλισμού. Συνέχεια

Fast Track: η οικονομική κρίση σήμερα και ο νόμος «επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων»

Βάσω Καλαμά

Ο νόμος 3894/2010 με τον τίτλο «επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων» – πιο γνωστός με την κωδική ονομασία «fast – track» – αποτελεί επί της ουσίας την έκφραση της πολιτικής του Μνημόνιου στα ζητήματα της πόλης, του χώρου και της δημόσιας γης. Στο νόμο του fast – track μπορεί να υπάγεται οποιοδήποτε έργο κρίνεται με κριτήρια απολύτως αυθαίρετα και αδιαφανή ως «μείζονος σημασίας» για την εθνική οικονομία και από τη στιγμή που υπάγεται δεν ισχύει γι’ αυτό απολύτως κανένας νομοθετικός περιορισμός. Το κράτος αναλαμβάνει να παρέχει κάθε δυνατή διευκόλυνση στον «στρατηγικό επενδυτή», να κατασκευάζει τα βοηθητικά έργα που θα καταστήσουν δυνατή την επένδυση, να καθορίζει ζώνες ελέγχου της δόμησης και των δραστηριοτήτων γύρω από τον χώρο υλοποίησης του έργου και να επιταχύνει τη διαδικασία αναγκαστικών απαλλοτριώσεων για την υλοποίηση κάθε επένδυσης. Το πεδίο εφαρμογής του νόμου είναι ευρύτατο και ενδεικτικά περιλαμβάνει την «αξιοποίηση» της έκτασης του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού αλλά και μέρος του τρέχοντος προγράμματος αποκρατικοποιήσεων για τη μείωση του δημόσιου χρέους. Επομένως κάθε πολεοδομική ρύθμιση καταργείται και επί της ουσίας αντί να προσαρμόζεται ο ιδιώτης επενδυτής στη νομοθεσία, προσαρμόζεται η νομοθεσία στις επιθυμίες του επενδυτή. Συνεπώς το μέλλον ολόκληρων ελληνικών πόλεων και κοινοτήτων θα μπορεί τελικά να καθορίζεται άμεσα και αποφασιστικά από τις συγκυριακές αποφάσεις των ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων, εγχώριων και διεθνών. Συνέχεια

Σχέδιο Καλλικράτης: Διοικητική οργάνωση, χώρος και δημοκρατία στην εποχή της κρίσης

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ 11Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Θάνος Ανδρίτσος – Δημήτρης Πούλιος

Στο πλαίσιο των αλλαγών που χαρακτηρίζουν τον καπιταλισμό της εποχής μας, ο ρόλος των αστικών μητροπολιτικών περιοχών αναβαθμίζεται σε ότι αφορά την παραγωγή πλούτου. Για τη διαχείριση των περιοχών αυτών τα παλιά διοικητικά σχήματα φαίνεται ότι δεν επαρκούν και το πέρασμα από την κυβέρνηση (government) στη διακυβέρνηση (governance) είναι γεγονός. Με τα προσχήματα της αποτελεσματικότητας και της ευελιξίας η εξουσία μεταφέρεται σε ιδιωτικά συμφέροντα συνήθως υπό τη μορφή συμπράξεων του δημόσιου και  του ιδιωτικού τομέα. Η επίκληση της «διαβούλευσης» ή της «συμμετοχικής δημοκρατίας» αποδεικνύεται κάλπικη καθώς αφορά τη συγκρότηση θεσμών διαπραγμάτευσης μεταξύ όσων από την αρχή συμφωνούν με τις επιδιώξεις της εξουσίας. Ο Καλλικράτης αποτελεί μία προσπάθεια εφαρμογής στην Ελλάδα των διεθνών αυτών τάσεων. Επιπλέον μέσω του σχεδίου αυτού πραγματοποιείται η μεταφορά στην τοπική αυτοδιοίκηση της δημοσιονομικής κρίσης και των συνταγών του μνημονίου. Η διαρκής λιτότητα και ο περιορισμός του λαϊκού ελέγχου θα είναι οι άμεσες συνέπειες αν δεν αντιδράσουμε. Συνέχεια