Μεταλλαγές του αστικού χώρου της Αθήνας – Η Δραπετσώνα ως μελέτη περίπτωσης

image002Σοφία Τσάδαρη

Η εργασία που παρουσιάζουμε εδώ είναι αρκετά παλιά, καθώς έγινε το εαρινό εξάμηνο του 2008 στο πλαίσιο του μαθήματος «Θέματα Αστικού Σχεδιασμού» του ΔΠΜΣ «Πολεοδομία – Χωροταξία» της αρχιτεκτονικής ΕΜΠ. Όμως η ανάπτυξη της περιοχής των Λιπασμάτων στη Δραπετσώνα είναι ένα θέμα απολύτως επίκαιρο, και το φάσμα των υπαρκτών προτάσεων είναι και σήμερα αυτό που περιγράφεται στην εργασία. Μία λογική είναι η πολεοδόμηση της περιοχής με τα συμβατικά θεσμικά εργαλεία, η οποία αστικοποιεί μεν την περιοχή, δίνει όμως τη δυνατότητα μέσω της εισφοράς σε γη και σε χρήμα για την ανάπτυξη χώρων πράσινου και κοινωφελών δραστηριοτήτων από την πλευρά του Δήμου. Μία δεύτερη λογική είναι αυτή της μέγιστης επιχειρηματικής αξιοποίησης με ένα masterplan που αντιμετωπίζει συνολικά τον χώρο. Βλέπουμε ότι η λογική αυτή εισάγεται ήδη από το 2008, όμως σήμερα η μνημονιακή νομοθεσία που έγινε γνωστή με την κωδική ονομασία «fast track» δίνει τη δυνατότητα στους ιδιώτες ιδιοκτήτες της έκτασης να κινήσουν οι ίδιοι τη διαδικασία πολεοδόμησής της και επιπλέον τους εξαιρεί από την υποχρέωση εισφοράς σε γη και σε χρήμα. Τέλος υπάρχει, τότε και τώρα, μια ολόκληρη βεντάλια προτάσεων από τις επιτροπές και τα κινήματα των κατοίκων, με έμφαση στους χώρους πράσινου και τους δημόσιους ελεύθερους χώρους.

Η περιοχή των λιπασμάτων είναι ταυτόχρονα σημαντικό πολεοδομικό φιλέτο αλλά και η φυσική εκτόνωση των γειτονικών περιοχών κατοικίας προς τη θάλασσα. Η εξαίρεση της παραλιακής της ζώνης από την ιδιωτικοποίηση του ΟΛΠ ενισχύει και τις δύο πλευρές. Το μέλλον της περιοχής θα καθοριστεί σε τελική ανάλυση από το αποτέλεσμα της σύγκρουσης μεταξύ των κοινωνικών δυνάμεων που βλέπουν τα συμφέροντά τους να περνάνε από την υλοποίηση μίας εκ των παραπάνω επιλογών.
Συνέχεια

Περπατώντας τη Δραπετσώνα με τους κατοίκους

exofylΊων – Σπυρίδων Μαλέας, Αλεξάνδρα Μούργου

Η πρωτοτυπία της παρούσας διπλωματικής εργασίας βρίσκεται στις διαδικασίες συμμετοχικού σχεδιασμού που με επιμονή και επιτυχία ακολουθήθηκαν με στόχο τον ανασχεδιασμό του θαλάσσιου μετώπου της περιοχής της Δραπετσώνας. Ήπιες σχεδιαστικές επεμβάσεις σε αποκλειστικά δημόσιους χώρους, με σκοπό την επανοικειοποίηση της περιοχής, συγκροτούν ένα δίκτυο από εντοπισμένους «θύλακες» με χρήσεις και σε τοποθεσίες που υποδείχθηκαν σε συνεργασία με τους κατοίκους και τους συλλογικούς φορείς τους. Στο σημείο που η εργασία προχώρησε σε μικρότερη κλίμακα (στέκι νεολαίας, κέντρο πρόνοιας για άπορα παιδιά, αθλητικός εξοπλισμός και πάρκο υψηλού πρασίνου), ο σχεδιασμός πέρασε μέσα από μια τρίμηνη διαδικασία συναντήσεων και από κοινού εργασίας με μαθητές της Β’ τάξης του Γ.Ε.Λ. Δραπετσώνας.

Η εργασία παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2013 στην αρχιτεκτονική Ε.Μ.Π. με επιβλέπουσα την Ντ.Βαΐου και σύμβουλους τους Ν.Μπελαβίλα και Κ.Μωραΐτη. Η παρουσίαση με τη μορφή που εμφανίζεται εδώ, αποτελεί αναδημοσίευση από το περιοδικό «Γεωγραφίες», τεύχος 22

Η διπλωματική εργασία αφορά στη δημιουργία ενός δικτύου δημόσιων ελεύθερων  χώρων και κτιρίων στον αστικό ιστό της Δραπετσώνας στον Πειραιά με όσο το δυνατό ηπιότερες παρεμβάσεις, δίνοντας έμφαση στην αξία χρήσης της γης. Κύριο μέλημα είναι η υπεράσπιση του δικαιώματος των κατοίκων στην πόλη. Για αυτόν ακριβώς τα λόγο, προσπαθήσαμε να συγκροτήσουμε μια μεθοδολογία διαβούλευσης και στη συνέχεια σχεδιασμού μαζί με αυτούς που θα τη ζουν, δηλαδή τους κατοίκους της. Ταυτόχρονη ανάγκη μας ήταν να γίνουμε κι εμείς ένα κομμάτι της γειτονιάς. Συνέχεια